Mede dankzij Gerhard

Gerhard is aan het werk in de tuin van het huis van zijn dochter. Hij is gepensioneerd, maar zijn lijf is nog 'in topvorm'. Dus verzet hij bergen aarde. Én beton, die hij zelf draait. Ik benader Gerhard met de vraag of ik mijn fietstassen tijdelijk mag stallen. Ik wil een berg van 2 km oprijden om daar een bijzondere locatie te bezoeken. Daarna kom ik weer terug.

"Naturlich" kan ik mijn bagage stallen. Hij begint direct volop te vertellen. Ik kan hem matig volgen. Zijn Oostenrijks is doorspekt met dialect. Hij vertelt over zijn grootouders. "Die haben es gewust. Wat denk je, ze roken die lucht, elke dag. Maar ze konden niks zeggen anders verdwenen ze zelf daar naar boven."

Toen vertrok ik de berg op. Een pittig stuk, 14%. Bij aankomst stokt mijn adem. Ik bezocht door de jaren heen een aantal concentratiekampen. Mauthausen niet. 

Het kamp is aan de rand van een granietgroeve gebouwd. Onder beestachtige omstandigheden moesten gevangenen voor de SS- onderneming, Deutsche Erd- uns Steinwerke GmbH, bouwmateriaal produceren voor de monumentale bouwwerken van het nationaal socialistische Duitsland. 

Het zijn vooral scholieren die de KZ-Gedenkstätte bezoeken. Ik loop stilzwijgend over het terrein. Door de barakken. Langs de gaskamer. De ovens (krematorium: sick). En de koelruimte waar ze lijken stapelden voordat ze verbrand werden. Die lucht, uit die schoorsteen. Die roken de grootouders van Gerhard.

Richting de groeve ligt de wand van de parachutespringers. Via deze wand duwden wachters gevangenen de dood in. Voor de mensen die zo werden vermoord gebruikten de SS de cynisch aanduiding "parachutespringers." 

Terug bij Gerhard ziet hij dat ik aangedaan ben. 'Hoe is het mogelijk. Dat mensen elkaar zulke gruwelijkheden aan kunnen doen.' Hij beaamt mijn constatering. "En schijnbaar hebben de hoge heren werelwijd er niks van geleerd. Scheibe ist es." 

"Zullen we iets drinken," zegt hij dan en trekt een grote koelkast open voor een blik cola. "Neem er eentje mee voor onderweg, je hebt nog een lange weg te gaan." Na de cola draait Gerhard een nieuwe molen beton, ik laad mijn tassen op en vertrek. 'Of ik een foto met hem mag maken?' "Naturlich."

De rest van de dag stamp ik tegen, alweer, wind uit de foute richting. Maar het deert niet. 6 km voor het eindpunt voel ik een hongerklop opkomen. In een bushaltehokje bijt ik twee repen weg én slobber ik het tweede blikje cola van Gerhard leeg.

Ankerplaats is Ybbs an der Donau. Kilometers op de teller vandaag, 103. Een dag die ik niet vergeet. Mede dankzij Gerhard.